İŞ YERİNİZDEKİ TEHLİKE: BİYOLOJİK AJANLAR


Biyolojik ajanlar insanları, hayvanları ve bitkileri öldüren veya hastalanmalarına sebep olan organizmalar ya da bu organizmaların ürettiği zehirli maddeler (toksinler) dir. Bu ajanların çoğu zararsızdır ancak bazıları sağlığın bozulmasına neden olabilir. Doğal ortamlarda bulunabilen bu ajanlar; bakteriler, virüsler, mantarlar (mayalar ve küfler dahil) ve iç parazitler (endoparazitler) işyerlerinde de karşımıza çıkabilirler.


Bir çalışan olarak şunlardan zarar görebilirsiniz:

  • biyolojik bir ajanla enfekte olmak,

  • biyolojik ajan tarafından üretilen toksinlere maruz kalmak

  • biyolojik maddeye veya ürettiği maddelere, örneğin enzimlere, alerjik reaksiyona sahip olmak vb.

Mesleki ortamlarda maruziyet genellikle işçilerin aşağıdakilerle temas ettiğinde ortaya çıkabilir:

* toprak, kil, bitki malzemeleri (saman, pamuk vb.)

* hayvanlar ve hayvansal kökenli maddeler (yün, saç, vb.)

* gıda (ürünlerde küfler ve mayalar)

* organik toz (un, kağıt tozu, polen)

* atık (atık su)

* kan ve diğer vücut sıvıları gibi…


Biyolojik ajanlara işle ilgili maruziyet: bulaşıcı hastalıklar, kanser ve alerji gibi çeşitli sağlık sorunları ile ilişkilendirilebilir. Bazı biyolojik ajanlar, doğmamış bebeklere de zarar verebilir. Sağlık ve veterinerlik hizmetleri, tarım, kanalizasyon yönetimi ve laboratuvarlar gibi belirli sektörlerdeki işçiler özellikle risk altındadır. Bu işçiler doğrudan mikroplarla çalışabilir veya örneğin vücut sıvıları veya toprakla temas yoluyla mikroplara maruz kalabilir. Biyolojik bir maddeye maruz kalmanın kaynağı biliniyorsa, sağlık üzerindeki olumsuz etkilerin önlenmesi nispeten kolaydır. Bilinmeyen maruz kalma kaynaklarının risk yönetimi çok daha zordur.


Bulaşma yollarından birkaçını inceleyelim.


a. Aerosol.

(1) Solunum Yoluna Maruz Kalma (Soluma).

(a) Doğal nefes alma süreci, maruz kalan bireylere sürekli bir biyolojik ajan akışına neden olur. Solunum yoluyla enfeksiyon, genellikle oral yoldan doğal olarak edinilmiş enfeksiyonlarla ilişkili olanlardan daha düşük dozlarda hastalığa neden olabilir.

(2) Beslenmeyle Maruz Kalma (Yutma). Yiyecek ve su kaynakları kontamine olabilir. Bu tür kontamine materyallerin dikkatsizce tüketilmesi hastalığa neden olabilir.

(3) Dermal Maruz Kalma (Perkütan). Sağlam deri, biyolojik ajanların tümü olmasa da çoğu için mükemmel bir bariyerdir. Ancak hasarlı deri biyolojik ajanın vücut içine girmesini kolaylaştırabilir.

b. Yiyecek ve Suyun Kontaminasyonu İçme suyu, gıda maddeleri veya ilaçlar gibi sarf malzemelerinin kontamine halde olabilir. Filtreleme ve yeterli klorlama bu tehlikeyi önemli ölçüde azaltır.

c. Diğer Hususlar.

(1) Sivrisinekler, keneler veya pireler gibi canlıların ısırıkları ile kişilere biyolojik ajanlar bulaşabilir.

(2) Bir kişinin veya kıyafeti üzerinde bulunan biyolojik ajan başka bir insana bulaşabilir ve kişi için tehlike oluşturabilir.

(3) Tüm bunların yanı sıra taşıyıcı grup dediğimiz; insanlardan da veba, çiçek hastalığı vb. hastalıklar bulaşabilir.


Tuba Türk Çınar

Biyogüvenlik Uzmanı


KAYNAKLAR

https://oshwiki.eu/wiki/Biological_agents

https://www.hsa.ie/eng/Topics/Biological_Agents/Biological_Agents_Introduction/What_are_Biological_Agents_/

https://osha.europa.eu/en/themes/work-related-diseases/biological-agents

https://fas.org/nuke/guide/usa/doctrine/dod/fm8-9/2ch1.htm




148 views0 comments

Recent Posts

See All