BİYOPLASTİKLER


Her yıl yaklaşık 300 milyon ton plastik atık üretiyoruz. Bunların çok küçük bir kısmını (yaklaşık %9-12) geri dönüştürebiliyoruz. Geri kalan büyük kısmını doğaya, okyanuslara atıyoruz ya da yakıyoruz. Araştırmacılar 2050 yılına kadar denizlerde balıklardan çok plastik atıklar olacağını söylüyor. Durum artık kontrolden çıkmış durumda. Bu konu üstüne düşünsek bile ne yapılabilir diye geçiştiriyoruz çünkü yemek kapları, poşetler, market ürünleri, su şişeleri yanı plastik gerçek manada her yerde. Kaçmak gerçekten çok zor ama bu konu hakkında büyük önlemlerin alınması gerektiği çok açık bir gerçek. Artık denizdeki canlılar normal besin yerine plastik parçalarını yiyorlar, mideleri bizim yüzümüzden plastiklerle dolu. Ayrıca bu plastik atıklar soluduğumuz havaya, yemeklerimize bile karışıyor. Yani doğaya, canlılara ve kendimize büyük zarar veriyoruz.

Bu yazımda petrol bazlı plastiklere alternatif olarak kullanabileceğimiz biyoplastiklerden bahsedeceğim.


National Geographic June 2018


Öncelikle biyoplastiğin tanımı ile başlayalım. Biyoplastikler nişasta, patates, selüloz gibi bitki bazlı olarak üretilen ve genellikle dış bir etki olmadan doğada kendiliğinden kısa sürede çözünebilen plastik türüdür.


Biyoplastikler; kozmetik, ilaç taşınım sistemleri, doku mühendisliğinde doku iskelesi olarak, tıbbı dikiş ipliklerinde, diş ve vücut implantlarında, yara örtülerinde, ürün paketlerinde, ilaç tasarımlarında, giyim endüstrisinde, poşet ve şişe üretimi gibi birçok alanda kullanılabilirler.


Bazı biyoplastik örnekleri verelim; Polilaktikasit (PLA), , Polihidroksialkonat (PHA) kendiliğinden çözünebilen biyoplastiklere örnektir. PE, PET, PA ise biyoçözünebilir olmayan biyoplastiklere örnektir.


Biyoplastiklerin doğada çözünmesi sıcaklık, pH gibi birçok etmene bağlıdır. Doğada çözünme, mikroorganizmalar tarafından ürünün su, karbondioksit ve gübreye çevrilmesidir. Yukarıda örneklendirildiği gibi biyoplastiklerin doğada kendiliğinden çözünemeyen türleri ve suda çözünmeyen türleri de vardır. Burada önemli nokta uygulamaya bağlı olarak uygun türün seçilmesi gerekir.


Biyoplastik kullanmanın birçok avantajı vardır. Bunlardan bazıları şöyledir; Karbon ayak izinin azaltılmasında yardımcı olması, sınırlı olan petrol kaynaklarını korumak ve tabi ki en önemlisi de geri dönüştüremediğimiz plastiklerin miktarı önemli ölçüde azaltabilecek olmasıdır.


Birçok avantajına rağmen biyoplastiklerin kullanımı sınırlayan birkaç olumsuz özellikleri mevcuttur. Birincisi üretim sürecinin petrol bazlı plastik üretimine oranla pahalı olması, bazı çeşitleri ile istenilen kalitede ürün üretilememesi ve biyoplastik üretimi için yetiştirilecek bitkilere özel olarak ayrılabilecek yeterli ölçüde tarım alanımızın olmayışı bazı olumsuz özellikleridir.


Bu sorunların çözümü için biyoteknoloji sıkı bir şekilde uğraşmaktır. Ürünlerin kalitesini arttırabilmek için çeşitli katkı maddeleri kullanılmaktadır. Şu an da mikroorganizmalar aracılığı ile laboratuvar şartlarında (tarım alanı gerektirmeden) en optimum şekilde biyoplastik üretilmeye çalışılmaktadır. Bu görece yeni bir teknikte olsa bilimin gelişme hızını düşündüğümüzde biyoplastik üretimindeki sıkıntılar kısa sürede aşılabilir.

Şu anlık biyolojik olarak parçalanabilen plastiklere talebin her yıl en az %30 artarak devam edeceği öngörülmektedir.

Biyoplastikler şuanki çevre kirliliği sorunumuzu tamamiyle çözemeyecek bile olsa, şu anda elimizde ki en iyi seçenek biyoplastik olarak gözüküyor. Tabi ki en kalıcı yöntem plastik kullanımını elimizden geldiğince azaltmaktır. Mesela yanımızda biyoplastik türevi su şişesi taşıyabiliriz. Tek kullanımlık kahve bardakları yerine kahvemizi termosta yanımızda taşıyabiliriz. Marketlerde bez çanta ya da biyoplastik çantalar kullanabiliriz. Böyle küçük değişiklikler yaparak bile bir şeyler değiştirebiliriz.

Bunu doğaya borçluyuz…



REFERANSLAR

[1]European Bioplastics. Fact Sheet, European Bioplastics: What are the bioplastics? European Bioplastics e.V.: Berlin, Germany, 2018.

[2]S. O. Cinar, Z. K. Chong, M. A. Kucuker, N. Wieczorek, U. Cengiz, and K. Kuchta, “Bioplastic production from microalgae: A review,” Int. J. Environ. Res. Public Health, vol. 17, no. 11, pp. 1–22, 2020, doi: 10.3390/ijerph17113842.

[3] A. Kramschuster, S. Pilla, S. Gong, A. Chandra, and L. S. Turng, “Injection molded solid and microcellular polylactide compounded with recycled paper shopping bag fibers,” Int. Polym. Process., vol. 22, no. 5, pp. 436–445, 2007, doi: 10.3139/217.2063.

[4]“Are Bioplastics made from plants better for environment ocean plastic”[Online] Accessed:24.01.2021 https://www.nationalgeographic.com/environment/2018/11/are-bioplastics-made-from-plants-better-for-environment-ocean-plastic/

114 views0 comments

Recent Posts

See All